'म्हाडा'तर्फे पाच कृत्रिम बुद्धिमत्ताधारित सेवांचा प्रारंभ

* शासकीय प्रक्रिया सुलभ होणार व नागरिकांना अधिक जलद व प्रभावी सेवा मिळणार

* आर्थिक ताळमेळ, दस्तऐवज व्यवस्थापन, भूखंडविषयक माहिती, नागरिक सेवा आणि ठरावांचा शोध अधिक सुलभ होणार

मुंबई, दि. १२ ऑक्टोबर २०२६ : महाराष्ट्र गृहनिर्माण व क्षेत्रविकास प्राधिकरणातर्फे (म्हाडा) प्रशासकीय कार्यक्षमता वाढविणे, शासकीय प्रक्रिया सुलभ करणे आणि नागरिकांना अधिक जलद व प्रभावी सेवा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर (AI)आधारित पाच डिजिटल सेवांचा आज 'म्हाडा'चे उपाध्यक्ष तथा मुख्य कार्यकारी अधिकारी श्री. संजीव जयस्वाल (भा.प्र.से.) यांच्या हस्ते प्रारंभ करण्यात आला.

यावेळी 'म्हाडा'चे उपाध्यक्ष तथा मुख्य कार्यकारी अधिकारी श्री. संजीव जयस्वाल म्हणाले की, शासकीय प्रक्रिया पुनर्रचना (Government Process Re-engineering–GPR) आणि कार्यपद्धती सुधारणांच्या व्यापक उपक्रमाचा हा एक भाग आहे. सदर उपक्रमाचा उद्देश केवळ कागदपत्रांचे डिजिटल स्वरूपात रूपांतर करणे नसून, प्रशासकीय प्रक्रियांच्या महत्त्वाच्या टप्प्यांवर कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा प्रभावी वापर करणे हा आहे. या सेवांमुळे पुनरावृत्तीच्या हाताळणीतील कामात कपात, प्रशासकीय प्रक्रिया आणि माहिती शोधण्याच्या वेळेत बचत, कामकाजातील अचूकता व सुसंगततेत वाढ, संस्थेकडे उपलब्ध असलेल्या माहितीचा अधिक प्रभावी वापर, नागरिकांना सेवा मिळविणे अधिक सुलभ होणे, नागरिकांच्या विनंत्या संबंधित विभागांकडे जलद पाठविणे, प्रशासकीय कामकाजात पारदर्शकता व कार्यवाहीचा मागोवा घेण्याची सुविधा, भविष्यातील कृत्रिम बुद्धिमत्ताधारित सुशासनासाठी भक्कम पायाभरणी होणार असल्याचे श्री. जयस्वाल यांनी सांगितले. या पाच सेवांचा प्रारंभ हा म्हाडाच्या डिजिटल परिवर्तनाच्या दिशेने महत्त्वाचा टप्पा आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ताधारित तंत्रज्ञानाचा वापर करून प्रशासकीय कामकाज अधिक कार्यक्षम, पारदर्शक आणि लोकाभिमुख करण्याचा 'म्हाडा'चा प्रयत्न असल्याचे श्री. जयस्वाल यांनी सांगितले.

   कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर (AI)आधारित म्हाडातील पाच डिजिटल सेवा 

१. एकात्मिक नागरिक सुविधा केंद्र (Unified Citizen Facilitation Centre – CFC)

म्हाडातर्फे नागरिक सुविधा केंद्र (CFC) सुरू करण्यात आले असून नागरिकांना घरबसल्या म्हाडातील संबंधित अधिकारी, विभागाकडे पत्र, निवेदने, कागदपत्रे पाठवण्यासाठी CFC@home ही सुविधा काही महिन्यांपूर्वी सुरू करण्यात आली आहे. सदर सुविधेत आणखी सुधारणा करून CFC @home मध्ये अर्जदारांसाठी AI आधारित दस्तऐवजाची छाननी सुविधा विकसित करण्यात आली आहे. सदर सुविधेद्वारे अर्जदाराने अपलोड केलेल्या कागदपत्रांचे विश्लेषण करून, संबंधित असलेल्या संभाव्य तीन अधिकारी, विभागांचे पर्याय अर्जदारास सुचवण्यात येतील. या सुविधेमुळे अर्जदारास योग्य अधिकारी, विभागाची निवड करणे सुलभ होऊन कागदपत्रे योग्य त्या ठिकाणी पाठवण्याची प्रक्रिया अधिक अचूक व जलद होण्यास मदत होणार आहे. तसेच अर्जदारास कोणत्या अधिकारी, विभागास पत्र पाठवावे याबाबत माहिती नसल्यास Not known हा पर्याय निवडण्याची सुविधा देण्यात आली आहे. सदर पर्याय निवडल्यानंतर संबंधित कागदपत्रे नागरिक सुविधा केंद्र पोर्टलवर प्राप्त होणार असून त्यानंतर नागरिक सुविधा केंद्रात नियुक्त करण्यात आलेल्या म्हाडाच्या अधिकाऱ्यांकडून सदर कागदपत्रे संबंधित अधिकारी, विभागाकडे पाठवण्यात येणार आहेत.   

     म्हाडाच्या डिजिटल सेवांशी एकात्मिक केलेल्या या सुविधेद्वारे नागरिकांना संवादात्मक माध्यमातून ई-ऑफिस प्रणालीतील पत्रांच्या स्थितीची माहिती जाणून घेता येईल. तसेच, ऑनलाइन नागरिक सुविधा केंद्राकडे प्राप्त झालेल्या विनंत्यांसाठी संबंधित विभाग आणि जबाबदार अधिकाऱ्याची ओळख पटविण्यास कृत्रिम बुद्धिमत्तेची मदत होईल. आपण पाठविलेले पत्र, निवेदन, कागदपत्रे कुठल्या अधिकारी,विभागाकडे कुठल्या टप्प्यावर आहेत याची माहिती अर्जदाराला ई-ऑफिस क्रमांकाने ट्रॅक करता येणार आहे.    

--

२. आर्थिक ताळमेळ प्रणाली (Finance Reconciliation Engine)

म्हाडाच्या विविध विभागीय मंडळातील लेखा व वित्त विभागाला या प्रणालीच्या माध्यमातून बँक स्टेटमेंट, आरटीजीएस (RTGS) व्यवहार आणि रोकडवहीतील नोंदी यांचा ताळमेळ साधण्यास मदत होणार आहे. प्रणालीद्वारे जुळणाऱ्या व्यवहारांची स्वयंचलित ओळख केली जाईल, तर जुळणी न झालेल्या नोंदींची पडताळणी संबंधित वित्त विभागाला करता येईल. त्यामुळे हाताने कराव्या लागणाऱ्या कामात कपात होऊन आर्थिक नोंदींची अचूकता वाढण्यास मदत होईल.

३. फाइल नामकरण व टॅगिंग प्रणाली (Files Naming & Tagging)

सदर दस्तऐवज व्यवस्थापन प्रणालीद्वारे अपलोड केलेल्या फाइल्सचे स्वयंचलित वर्गीकरण व टॅगिंग म्हाडातील अधिकारी- कर्मचारी यांना करता येईल. फाइल्सना प्रमाणित पद्धतीने नावे देणे, आवश्यक दस्तऐवजांचा जलद शोध घेणे आणि ते सहज उपलब्ध करून घेणे शक्य होईल. याशिवाय, दस्तऐवजांचा सारांश मराठी व इंग्रजी भाषेत तयार करणे आणि सुरक्षित पद्धतीने माहितीची देवाणघेवाण करणेही शक्य होणार आहे.

४. भूखंडविषयक माहितीसाठी आभासी सहाय्यक (Virtual Assistant for Land Queries)

म्हाडाच्या भौगोलिक माहिती प्रणालीशी (GIS) संलग्न असलेल्या या कृत्रिम बुद्धिमत्ताधारित आभासी सहाय्यकाद्वारे वापरकर्त्यांना संवादात्मक पद्धतीने उपलब्ध भूखंडविषयक माहिती म्हाडातील अधिकारी- कर्मचारी यांना मिळविता येईल. त्यामुळे गुंतागुंतीच्या GIS नोंदींमध्ये स्वतः शोध घेण्याची आवश्यकता कमी होऊन संबंधित माहिती सहज उपलब्ध होईल.

५. ठराव शोध व संलग्नता प्रणाली (Resolution Extraction & Linking)

सदर प्रणालीद्वारे म्हाडाच्या बैठकींच्या दस्तऐवजांमधील यापूर्वी झालेले ठराव शोधून त्यांचे अनुक्रमणिका पद्धतीने वर्गीकरण केले जाईल. ठराव क्रमांक, विषय किंवा संबंधित माहितीच्या आधारे ठराव अधिकारी- कर्मचारी यांना शोधता येतील. तसेच, मूळ दस्तऐवजातील संबंधित पान किंवा विभाग थेट उघडता येईल. त्यामुळे आवश्यक ठरावांचा शोध घेण्यासाठी लागणारा वेळ कमी होईल.